АЗАМАТТЫҚ ҚҰҚЫҚ ЖӘНЕ АЗАМАТТЫҚ ПРОЦЕСС
Жария-құқықтық дауларды сотқа дейін реттеу әдістері
Кілт сөздер:
жария-құқықтық дау, сотқа дейін реттеу, әкімшілік шағымдану, салық даулары, дауларды шешудің баламалы тәсілдері, медиация, апелляциялық кеңестер, әкімшілік әділет.Аңдатпа
Мақалада әкімшілік және салықтық құқықтық қатынастарында туындайтын жария-құқықтық дауларды сотқа дейін реттеу әдістері зерттелді. Салыстырмалы-құқықтық әдіс негізінде жеке және заңды тұлғалардың құқықтарын қорғаудың соттан тыс тетіктері, соның ішінде әкімшілік шағымдану, дауларды шешудің баламалы тәсілдері (медиация), сондай-ақ апелляциялық және сараптамалық кеңестер сияқты мамандандырылған квазисоттық органдардың қызметі талданды. Континенталдық және англосаксондық құқықтық жүйелер елдеріндегі сотқа дейінгі рәсімдерді қолданудың шетелдік тәжірибесіне ерекше назар аударылды, оның ішінде Германия, Франция, Оңтүстік Корея және Қазақстандағы міндетті сотқа дейінгі шағымдану модельдері қарастырылады. Авторлар осы саладағы Өзбекстан Республикасы заңнамасының қазіргі жай-күйі мен соңғы өзгерістерін талдайды, соның ішінде мемлекеттік қызметтер көрсету кезінде әкімшілік актілерді сотқа дейін қараудың құқықтық эксперименттерін енгізу және Сауда-өнеркәсіп палатасы жанынан салық даулары бойынша Сараптамалық кеңестің құрылуын қамтиды. Қорытындыда сотқа дейінгі реттеу институтын жетілдіруге бағытталған ұсынымдар тұжырымдалады, олар әкімшілік әділеттіліктің тиімділігін арттыруға, сот жүктемесін азайтуға және жария әкімшілікке деген сенімді нығайтуға бағытталған.
