ҚЫЛМЫСТЫҚ ҚҰҚЫҚ ЖӘНЕ ҚЫЛМЫСТЫҚ ПРОЦЕСС. АҚПАРАТТЫҚ ҚҰҚЫҚ ЖӘНЕ ҚАУІПСІЗДІК
Заң клиникасы арқылы әділ сотқа қолжетімділік: ТМЗУ тәжірибесі мен даму перспективалары
DOI:
https://doi.org/10.54649/2077-9860-2025-4-86-94Аңдатпа
Мақалада Ташкент мемлекеттік заң университеті Заң клиникасының әлеуметтік осал топтардың әділ сотқа қолжетімділігін қамтамасыз етудегі тиімді тетік ретіндегі рөлі және болашақ заңгерлерді тәжірибелік бағытта даярлау алаңы ретінде маңызы қарастырылды. Тақырыптың өзектілігі азаматтардың өз құқықтарын қорғау барысында кездесетін қаржылық, аумақтық және ақпараттық кедергілерді еңсеру қажеттілігімен, сондай-ақ студенттердің кәсіби құзыреттері мен әлеуметтік жауапкершілігін қалыптастыру қажеттілігімен айқындалады.
Клиниканың 2000-2024 жылдар аралығындағы көпжылдық тәжірибесін талдау негізінде оның негізгі қызмет бағыттары – құқықтық кеңес беру, құқықтық ағарту және цифрлық инновациялар – сараланады. Халықпен коммуникация арналарының әртараптандырылуына (Telegram-бот, колл-орталық, Zoom арқылы кеңес беру, көшпелі қабылдаулар) ерекше назар аударылды, бұл шалғай өңірлердің тұрғындары мен қозғалысы шектеулі азаматтар үшін құқықтық көмектің қолжетімділігін арттыруға мүмкіндік берді. Статистикалық деректер 3200-ден астам өтініш тіркелгенін, олардың шамамен 50%-ы онлайн форматта түскенін көрсетеді. Өтініштердің мазмұндық талдауы отбасылық, еңбек және тұрғын үй құқықтарына, сондай-ақ кибералаяқтық мәселелеріне қатысты сұрақтардың басым екенін айқындайды.
Сонымен қатар мақалада клиниканың білім беру әлеуеті ашып көрсетілді: консультациялардың сапасын көпсатылы бақылау жүйесі, студенттік команда ішіндегі рөлдерді бөлу, түлектер қауымдастығын қалыптастыру. Қорытындыда ТМЗУ Заң клиникасының моделі әлеуметтік миссия мен білім беру міндеттерін үйлесімді ұштастыратыны, Өзбекстандағы клиникалық құқықтық білім беру қозғалысын дамытуға негіз болатыны және халықаралық озық тәжірибелерге сәйкес келетіні тұжырымдалды.
