ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚҰҚЫҚ ЖӘНЕ САЛЫСТЫРМАЛЫ ҚҰҚЫҚТАНУ
Қытай қылмыстық құқығындағы «азаматтардың жеке ақпараттарын бұзу» қылмысының шектеулі қолданылуы
Кілт сөздер:
қылмыстық-әкімшілік байланыс, жеке мәліметтерді қорғау, мөлшерлік айырмашылық теориясы, азаматтың жеке мәліметтерін бұзу қылмысыАңдатпа
Мақала қылмыстық және әкімшілік құқық қолданудың кері байланысы жағдайында азаматтардың жеке деректеріне зиян келтіру қылмысының шектелген қолданылуы зерттеледі, осы қылмыстың сотта кең қолданылуының нақты кедергілері талданады, тиісті теориялық және институционалдық негіздер түсіндіріледі және үш мақсатты реттеу жолы ұсынылады.Қытайдың қазіргі қылмыс кодексінде азаматтың жеке мәліметтерін бұзу қылмысының соттық қолданылуы үнемі кеңейіп келеді, бірдей істер бойынша қылмыстық және әкімшілік шараларды қолдануда айырмашылықтар, қылмыстық-әкімшілік нормалардың стандарттары арасындағы қайшылықтар сияқты мәселелер айқын көрінеді. 2025 жылы түзетілген «Әкімшілік тәртіп бұзушылықтар үшін жазалау туралы заң» 56-бабы қылмыстық-әкімшілік кері байланысты қамтамасыз ету және осы қылмыстың қолданылу ауқымын шектеу үшін нормативтік негіз береді. «Мөлшерлік айырмашылық теориясына» сүйене отырып әкімшілік заңбұзушылық пен қылмыстық заңбұзушылықты ажыратамыз, жеңіл қылмыстар дәуіріндегі жазаны сақтықпен қолдану идеясымен бірге осы қылмыс бойынша қылмыстық-әкімшілік кері байланысты жүзеге асырудағы үш негізгі кедергіні жинақтаймыз: нормативтік анықтамалардың бөлшектенуі, қылмыстық және әкімшілік шараларды қолдану тәжірибесінің бір-біріне сәйкес келмеуі, қылмыстық шараны бірінші орынға қою дәстүрінің заңсыздықтан бас тарту мүмкіндігін азайтуы. Қылмыстық-әкімшілік кері байланыс теориясы мен институттық негіздерге сүйене отырып үш жол ұсынамыз: «жеке мәліметтер» ұғымының анықтамасы мен дәрежелік стандарттарды біркелкі ету, «ауыр жағдайларды» нақты мазмұнды негізде анықтау, «мемлекеттің тиісті ережелерін бұзу» ұғымының түсіндірмесін қатаң түрде шектеу.
