АЗАМАТТЫҚ ҚҰҚЫҚ ЖӘНЕ АЗАМАТТЫҚ ПРОЦЕСС

Мiндеттемелік қатынастардағы атқарушылық жазбаның тиiмдiлiгi

Аңдатпа

Мақалада Қазақстан Республикасының құқықтық жүйесіндегі шарттық қатынастар аясында кредиторлардың құқықтарын қорғаудың процессуалдық тетігі ретінде атқарушылық жазбаның жан-жақты талданды. Зерттеудің мақсаты аталған нотариаттық институттың тиімділігін бағалау, оның артықшылықтары мен кемшіліктерін, әсіресе рәсімнің жеделдігі мен берешекті нақты өндіріп алу мүмкіндігін қамтамасыз ету тұрғысынан анықтау болып табылады. Сонымен қатар қазіргі құқық қолдану тәжірибесінде атқарушылық жазбаны қолданудың практикалық тиімділігіне әсер ететін негізгі факторларды айқындауға ерекше назар аударылады. Зерттеудің әдіснамалық негізін салыстырмалы-құқықтық талдау, жүйелік талдау, құқықтық нормаларды догматикалық талдау әдістері, сондай-ақ сот практикасын жинақтау құрайды. Зерттеу барысында Қазақстан Республикасының Азаматтық процестік кодексінің, «Нотариат туралы» Қазақстан Республикасы заңының, нотариаттық іс-әрекеттерді реттейтін заңға тәуелді нормативтік құқықтық актілердің нормалары, сондай-ақ атқарушылық жазбаларды даулау және оларды орындау жөніндегі сот шешімдері талданды.

Зерттеу нәтижелері атқарушылық жазбаның рәсімнің жеделдігін қамтамасыз ету, тараптардың қаржылық және уақыттық шығындарын азайту, сондай-ақ сот жүйесіне түсетін жүктемені оңтайландыру сияқты елеулі артықшылықтарға ие екенін көрсетеді. Сонымен бірге бұл институттың тиімділігі бірқатар маңызды факторларға тәуелді екендігі анықталды. Олардың қатарына берешектің даусыздығын айқындауға қойылатын заңнамалық талаптардың айқындығы, борышкердің құқықтарын қорғауға бағытталған процессуалдық кепілдіктердің жеткіліктілігі, сондай-ақ атқарушылық жазбаларды даулау істері бойынша сот практикасының бірізділігі жатады. Зерттеу қорытындысында атқарушылық жазбаның даусыз талаптарды жедел өндіріп алу мен негізгі процессуалдық кепілдіктерді сақтау арасындағы теңгерімді қамтамасыз ететін құқықтық механизм екендігі негізделеді. Сонымен қатар бұл институттың құқықтық жүйеде тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету мақсатында қалыптасып келе жатқан сот практикасын ескере отырып, заңнамалық реттеуді одан әрі жетілдірудің маңыздылығы атап өтіледі.