ҚЫЛМЫСТЫҚ ҚҰҚЫҚ ЖӘНЕ ҚЫЛМЫСТЫҚ ІС ЖҮРГІЗУ ҚҰҚЫҒЫ

Өзбекстан республикасының қылмыстық іс жүргізуіндегі қорғану құқығы: құқықтық негіздері, іске асыру мәселелері және жетілдіру мәселелері

Аңдатпа

Мақалада қылмыстық процестегі қорғау функциясын процестік реттеу және оны тәжірибесін жүзеге асыру мәселелері кешенді түрде зерттелді. Сипаттамалық және салыстырмалы әдістерді қолдана отырып, автор қолданыстағы нормативтік құқықтық актілерді, ғылыми-заңи әдебиеттерді және құқық саласы мамандарының түрлі көзқарастарын жан-жақты талдады.

Зерттеу барысында күдіктілердің, айыпталушылардың және сотталушылардың қорғану құқығын қамтамасыз етудің айрықша маңыздылығы айқындалды. Олардың процестік құқықтары анықтаушының, тергеушінің, прокурордың және соттың тиісті міндеттерімен өзара тығыз байланыста болуы тиіс екендігі негізделді, себебі дәл осы өзара байланыс аталған құқықтарды тиімді жүзеге асырудың алғышарты болып табылады.

Мақалада күдіктілердің, айыпталушылардың және сотталушылардың қорғану құқығын қамтамасыз ету олардың өздеріне тағылған айыптаудан жеке өзі немесе қорғаушының көмегі арқылы қорғануға мүмкіндік беретін процестік құқықтардың тұтас жиынтығы ретінде қарастырылды. Сонымен қатар бұл құқықтарды тұлғаларға нақты және түсінікті түрде түсіндірудің, сондай-ақ заңда көзделген барлық құралдар мен тәсілдерді пайдалану арқылы тиімді қорғануды жүзеге асыруға нақты мүмкіндік беретін шараларды қабылдаудың маңыздылығы атап өтілді. Аталған міндет қылмыстық іс жүргізу заңнамасындағы негізгі кепілдіктердің бірі ретінде қарастырылады.

Қорытынды бөлімде қылмыстық сот ісін жүргізуде қорғану құқығын қамтамасыз етуді жетілдіруге бағытталған ғылыми-теориялық ұсыныстар мен құқық қолдану тәжірибесін жетілдіруге арналған практикалық ұсынымдар берілді.