ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚҰҚЫҚ ЖӘНЕ САЛЫСТЫРМАЛЫ ҚҰҚЫҚТАНУ

«Бір белдеу – бір жол» бастамасы аясындағы қазақстан-қытай ынтымақтастығын халықаралық-құқықтық реттеу: имплементация мәселелері және институционалдық тәуекелдер

Аңдатпа

Мақала Қазақстан Республикасы мен Қытай Халық Республикасы арасындағы ынтымақтастықты Бір белдеу – бір жол бастамасы аясында кешенді талдауға арналған. Зерттеудің өзектілігі стратегиялық әріптестіктің жарияланған мақсаттары мен бірлескен мега-жобаларды іске асырудың нақты әлеуметтік-экономикалық салдарлары арасындағы қайшылықтардың болуымен айқындалады. Ерекше назар аталған бастаманы Қазақстанның мемлекеттік «Нурлы жол» бағдарламасымен ұштастыру мәселесіне аударылды, бұл екіжақты өзара іс-қимылдың институционалдық негізін қалыптастырады. Зерттеудің әдіснамалық негізін экспорт пен импорттың тауарлық номенклатурасын салыстырмалы талдау, инвестициялық ағындарды құрылымдық-функционалдық талдау, сондай-ақ 250-ден астам екіжақты келісімді қамтитын нормативтік-құқықтық базаны сапалық талдау құрайды. 2021-2022 жылдарға арналған статистикалық деректер мен 2022 жылғы қыркүйек айындағы инвестициялар туралы мәліметтер негізінде сауда құрылымындағы асимметрия айқындалды: Қазақстан негізінен шикізат ресурстарын (мұнай, газ, металдар) жеткізуші ретінде әрекет етеді, ал жоғары технологиялық қытай өнімдерінің импорты артуда. Инвестициялық салада капитал салымдарының көлік-логистикалық секторға шоғырлануы тіркелді, бұл республиканың транзиттік рөлін күшейтеді, алайда әлеуметтік (шетелдік жұмыс күшін тарту), технологиялық (технология трансферінің болмауы) және экологиялық тәуекелдермен қатар жүреді. Қорытындыда анықталған тәуекелдерді барынша азайту және Қазақстанның инвестицияларды қабылдаушы пассивті рөлінен өндірісті оқшаулауға және экономикалық егемендікті сақтауға бағдарланған белсенді позицияға көшуі жөнінде ұсынымдар тұжырымдалды.