ЖАС ҒАЛЫМ МІНБЕРІ

Инвестор мен инвестицияларды қабылдайтын мемлекеттер арасындағы дауларды реттеу: халықаралық құқықтағы таза қол доктринасының рөлі туралы

Аңдатпа

Инвестор мен қабылдаушы мемлекет арасындағы инвестициялық дауларды реттеу халықаралық инвестициялық құқық саласындағы негізгі тақырыптардың бірі болып табылады. Инвестициялық келісімдер бойынша төрелік талқылаулар инвесторларға қабылдаушы мемлекеттер тарапынан олардың инвестицияларына әсер етуі мүмкін әрекеттер үшін өз құқықтарының сақталуына қол жеткізуге мүмкіндік береді. Алайда, «Таза қолдар» принципі бұл құқықты айтарлықтай шектейді. Доктрина инвестордан адал ниетпен әрекет етуді және кез келген құқық бұзушылықтан немесе заңсыз әрекеттерден бос «таза қолдары» болуын талап етеді. Ғылыми зерттеудің мақсаты-инвестор мен қабылдаушы мемлекет арасындағы инвестициялық дауларды шешудегі «Таза қолдар» доктринасының рөлін талдау. Зерттеу идеясының негізгі бағыттары «Таза қолдар» ұғымын анықтау, осы Доктринаны қолдану тәсілдерін анықтау және оның инвестициялық дауларды шешудегі тиімділігін талдау болып табылады. Бұл зерттеудің ғылыми және практикалық маңызы бар. Бір жағынан, бұл «Таза қолдар» доктринасы және оның халықаралық инвестициялық құқықтағы рөлі туралы түсінікті кеңейтуге көмектеседі. Екінші жағынан, ол инвестициялық дауларды шешуде инвесторлар мен мемлекеттер үшін практикалық нұсқаулық ретінде пайдаланылуы мүмкін. Зерттеу әдістемесі инвестициялық дауларды реттеу саласындағы қолданыстағы ғылыми жұмыстар мен заң практикасын талдауға негізделген. Қойылған мақсаттарға қол жеткізу үшін төрелік трибуналдардың шешімдеріне талдау жүргізілді. Зерттеудің негізгі нәтижелері «Таза қолдар» Доктринасын қолданудың негізгі принциптері мен критерийлерін бөліп көрсету, оның инвестициялық дауларды шешудегі рөлін талдау және оның тиімділігін бағалау болып табылады. Талдау барысында «Таза қолдар» доктринасы инвестициялық дауларды қарау кезінде қосымша критерий ретінде қолданылатыны және мемлекеттің мүдделерін қорғау және инвестор мен қабылдаушы мемлекеттің құқықтары арасындағы тепе-теңдікті сақтау үшін үлкен маңызы бар екендігі анықталды. Алайда, қолдану принциптері мен критерийлерін түсіндіруде екіұштылық немесе келіспеушілік болған жағдайда оның тиімділігі шектелуі мүмкін.