АЗАМАТТЫҚ ҚҰҚЫҚ ЖӘНЕ АЗАМАТТЫҚ ПРОЦЕСС
Жер қойнауына және жер қойнауы учаскелеріне қатысты заттық құқықтар жүйесі: Қазақстан Республикасының құқықтық реттеу мәселелерін жетілдіру жолдары
Кілт сөздер:
заттық құқықтар, жер қойнауын пайдалану, жер қойнауы, жер қойнауы учаскелері, меншік құқығы, сервитут, Қазақстан Республикасының заңнамасы, құқықтық реттеу.Аңдатпа
Мақалада Қазақстан Республикасындағы жер қойнауын пайдалану саласындағы заттық құқықтар жүйесі жер қойнауының халыққа тиесілігі туралы конституциялық жаңашылдық контексінде талданады. Жер қойнауын пайдалану құқығының құқықтық табиғаты, сондай-ақ жер қойнауына және жер қойнауы учаскелеріне қатысты өзге де мүліктік құқықтар, оның ішінде сенімгерлік басқару құқығы қарастырылды. Зерттеудің әдіснамалық негізін диалектикалық, формальды-заңдық және салыстырмалы-құқықтық әдістер құрайды, бұл қолданыстағы заңнаманы және доктриналық тәсілдерді кешенді түрде бағалауға мүмкіндік берді. Зерттеу нәтижесінде бірқатар жүйелік олқылықтар анықталды: бөлінбеген жер қойнауы учаскелеріне сервитуттарды құқықтық реттеудің болмауы, метрополитен, құбыржолдар және өзге де инфрақұрылымдық объектілерді салу мақсатында жерасты кеңістігін пайдалану құқықтық режимінің айқын еместігі, сондай-ақ жер қойнауын геометриялық тұрғыдан айқындау мен жалпы таралған пайдалы қазбаларды кәсіпкерлік емес мақсаттар үшін өндірудің құқықтық режимі арасындағы коллизия. Жер қойнауын айқындаудың геометриялық тәсілін түзету немесе жер беті мен жер қойнауына құқықтарды нақты шектеуді белгілеу қажеттілігі негізделді. Зерттеуде заттық құқықтар жүйесін сервитуттармен және лицензия алуды талап етпейтін мақсаттар үшін жер қойнауын пайдаланудың арнайы құқығымен толықтыру ұсынылады. Жұмыстың практикалық маңыздылығы Қазақстан Республикасының «Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы» кодексін жетілдіруге бағытталған нақты ұсынымдарды әзірлеуден көрінеді, олар құқықтық айқынсыздықты жоюға және жер қойнауын пайдалану саласында жария және жеке мүдделердің теңгерімін қамтамасыз етуге бағытталған.
