ҚЫЛМЫСТЫҚ ҚҰҚЫҚ ЖӘНЕ ҚЫЛМЫСТЫҚ ПРОЦЕСС. АҚПАРАТТЫҚ ҚҰҚЫҚ ЖӘНЕ ҚАУІПСІЗДІК
Жасанды интеллект және құқық: анықтаманы іздеуден цифрлық сот төрелігіне дейін
DOI:
https://doi.org/10.54649/2077-9860-2026-1-76-84Аңдатпа
Мақалада жасанды интеллект технологияларының құқық теориясының негіздеріне және қолданбалы заң қызметіне кешенді әсері зерттелді. Жасанды интеллекттің әмбебап анықтамасының болмауы мәселесі және оның тиімді құқықтық реттеуді қалыптастыруға ықпалы талданды. Құқық ғылымының әдіснамасының трансформациясы, соның ішінде құқықты алгоритмдеу мәселелері және пәнаралық тәсілдің қажеттілігі қарастырылды. Жасанды интеллекттің құқықсубъектілігі туралы пікірталасқа және интеллектуалды жүйелер келтірген зиян үшін заңдық жауапкершілік модельдеріне ерекше назар аударылды, мұнда жоғары қауіптілік көзі иесінің жауапкершілігін танудың негізділігі дәлелденді.
Қырғыз Республикасының нормативтік базасы мен құқық қолдану тәжірибесін талдау негізінде сот жүйесін цифрландырудың кезеңдері көрсетілген: соттың автоматтандырылған ақпараттық жүйесін енгізу, «Цифрлық сот төрелігі» порталын іске қосу және сот ісін жүргізудің қашықтық нысандарын заңнамалық бекіту. Құқық саласында жасанды интеллектті қолданудың негізгі тәуекелдері, атап айтқанда алгоритмдердің ашық еместігі және киберқауіпсіздікке төнетін қатерлер анықталған. Формалдандырылатын заңдық операцияларды автоматтандырудың жоғары әлеуеті жағдайында абстрактілі ойлау мен құндылықтық пайымдауды талап ететін міндеттерді шешуде адамның негізгі рөлі сақталатыны туралы қорытынды жасалды.