АЗАМАТТЫҚ ҚҰҚЫҚ ЖӘНЕ АЗАМАТТЫҚ ПРОЦЕСС
Жасанды интеллект көмегімен жасалған туындылардағы адамның шығармашылық үлесі: анықтау мен дәлелдеу қиындықтары
Кілт сөздер:
жасанды интеллект, авторлық құқық, шығармашылық үлес, мәтіндік сұраныс (промпт), туындының қорғалуға қабілеттілігі, авторлықты дәлелдеу, құқықтық реттеуАңдатпа
Мақала жасанды интеллект құқықтық реттеу жүйелерін пайдалану арқылы жасалған туындыларды Қазақстан Республикасында авторлық құқық объектілері ретінде танудың құқықтық талаптарын зерттеуге арналған. 2025 жылғы 17 қарашада қабылданған «Жасанды интеллект туралы» Қазақстан Республикасының Заңы қорғауға қабілеттіліктің шарты ретінде адамның шығармашылық үлесінің болуын бекітуіне байланысты, мұндай үлестің мазмұны мен жеткіліктілігін айқындау мәселелері ерекше өзектілікке ие болуда. Жұмыстың әдіснамалық негізі формальды-құқықтық, салыстырмалы-құқықтық және герменевтикалық әдістердің үйлесіміне құрылған, бұл Қазақстан, Ресей, Украина, Беларусь және АҚШ-тың нормативтік құқықтық актілеріне, сондай-ақ шығармашылықты түсінудің доктриналық тәсілдеріне жүйелі талдау жүргізуге мүмкіндік берді. Шетелдік тәжірибені қорыту негізінде автор шығармашылық талаптардың өзіндік анықтамасын ұсынады, оған жеке интеллектуалдық күш-жігер, еркін әрі саналы таңдау, сондай-ақ механикалық қайта өндіруден шығу сияқты элементтер енгізілген. Мәтіндік сұраныстардың (промпттардың) шығармашылық сипатын бағалауға және жасанды интеллектті қолдану кезінде шығармашылық үлестің бар екенін дәлелдеудің тәжірибелік мәселелеріне ерекше назар аударылды. Құқық қолдану тиімділігін арттырудың ықтимал тетіктері, соның ішінде міндетті таңбалау және техникалық сәйкестендіру құралдары қарастырылды. Осы салада бірыңғай сот тәжірибесін қалыптастыру және заңнамалық реттеуді одан әрі жетілдіру қажеттігі туралы қорытынды жасалды.
